Formuła · część pierwsza
Metamodel to schemat wspólny dla wszystkich zespołów: typy węzłów, relacje, właściwości i stany cyklu życia, zdefiniowane raz. To nie jest słownik danych — słownik wylicza słowa. Ten jest walidowany: relacja może istnieć tylko między typami, które na nią pozwalają, a każdy węzeł ma cykl życia egzekwowany przez platformę.
452
146
223
77
Klasyfikacja
Katalogi jednoosiowe klasyfikują wyłącznie według domeny, a to się załamuje w chwili, gdy jedna klasyfikacja musi z jednakową precyzją objąć maszynę na hali produkcyjnej, model AI, obowiązek prawny i proces sprzedaży.
Gdzie się mieści — dziesięć Wymiarów organizacji, z których każdy odpowiada za ład i cykl życia tego, co do niego należy. Czym zasadniczo jest i co robi — dwanaście Wymiarów funkcji, uniwersalnych archetypów niosących kontrakt semantyczny. Razem: 452 typowane typy węzłów.
Wymiar organizacji
typy
kat.
Strategia i wpływ
Zasób ludzki
Biznes
Ład i zgodność
Dane i wiedza
Aplikacja
Technologia
Aktywa fizyczne
Podmioty zewnętrzne
Sztuczna inteligencja
Kolejność nie jest alfabetyczna ani według wielkości. To kolejność, w jakiej organizacja powstaje: najpierw zamiar, potem ludzie, potem biznes, który prowadzą, potem reguły, według których go prowadzą, potem wiedza, aplikacje, technologia, infrastruktura fizyczna, świat zewnętrzny, z którym handlują — i na końcu inteligencja, która czyta wszystkie dziewięć.
„Pokaż wszystkie Zadania w domenie ładu” przestaje być niestandardowym joinem.
Oś funkcjonalna w całości
Motywacja i Ograniczenie to dwa bieguny — to, do czego organizacja dąży, i to, czego nie może zrobić. Każdy inny element mieści się między nimi.
Motywacja
Ograniczenie
Aktor
Zadanie
Zasób
Usługa
Środowisko
Zdarzenie
Informacja
Wiedza
Umiejętności i funkcje
Grupa
Każdy z nich niesie pytanie, które go identyfikuje, granicę, która oddziela go od sąsiadów, oraz kategorie, które go doprecyzowują — a wszystkie dwanaście łączy jedna zamknięta gramatyka typowanych relacji.
Rozszerzanie
Dwa twierdzenia, które brzmią jak sprzeczność: gramatyka jest zamknięta, a jednocześnie można ją rozszerzać. Oba są prawdziwe, a ich pogodzenie to najważniejsze zdanie na tej stronie.
Otwarte jest słownictwo — dodajesz typy węzłów, których Twoja organizacja faktycznie potrzebuje. Zamknięta jest gramatyka: nowy typ musi zostać przypisany do jednego z dwunastu archetypów i dziedziczy dozwolone relacje tego archetypu. Zyskujesz słowo; nie możesz wymyślać składni.
A rozszerzanie nie jest dowolne. Każdy typ ma cztery wymagane pola, a czwarte to takie, o które nie pyta żaden katalog: kiedy go nie używać — granica, która nie pozwala dwóm zespołom po cichu tworzyć nakładających się typów dla tej samej rzeczy.
Z chwilą, gdy typ powstaje, staje się częścią tego, co wie agent. Zatem:
W każdym systemie metadanych, jaki znasz, wzrost oznaczał entropię. Tutaj wzrost oznacza precyzję.
Wskazówki
Każdy typ ma cztery wymagane, tłumaczalne pola. Są strukturalne, więc nie można ich pominąć:
jak używać
kiedy używać
przykład użycia
kiedy NIE używać
To odwrotność zwykłego układu. Obowiązkowe coroczne szkolenie kończy się listą procedur i adresów e-mail, które ktoś ma zapamiętać na wypadek sytuacji, która może nastąpić za osiem miesięcy — oraz certyfikatem ukończenia, który potwierdza obecność, a nie zapamiętanie. Wskazówki są daleko od momentu działania, więc to właśnie w momencie działania ich brakuje.
Tutaj wskazówki są na typie, w miejscu użycia. Nikt nie musi pamiętać, gdzie się znajdują, bo nie ma ich nigdzie indziej.
A te same cztery pola, które czyta człowiek, czyta też agent, by rozstrzygać niejednoznaczności. Jedno źródło, dwóch odbiorców.
Perspektywy
jeden kanoniczny węzeł
bez zmian
Narzędzie do dokumentacji daje każdemu zespołowi własną stronę; metamodel daje każdemu zespołowi własny widok na tę samą stronę.
Ma to znaczenie, bo alternatywą jest firmowe porozumienie nazewnicze — projekt, którego nikt nie chce prowadzić, i powód, dla którego większość inicjatyw wspólnego modelu umiera, zanim cokolwiek dostarczy.
Wbudowane
Każdy typ węzła definiuje własną macierz odpowiedzialności, zbudowaną z typów odpowiedzialności dostarczanych z platformą — oraz tych, które doda Twoja organizacja. Dzięki temu każdy węzeł od chwili powstania wie, kto za niego odpowiada. Nikt nie musi tego konfigurować dla każdego węzła osobno.
Właściciel
Należy do
Opiekun danych
Jest pod opieką
Kustosz
Jest pod pieczą
Recenzent
Jest recenzowany przez
Zatwierdzający
Jest zatwierdzany przez
Sponsor
Jest sponsorowany przez
Kontroler finansowy
Finanse są kontrolowane przez
Doradca prawny
Otrzymuje doradztwo prawne od
Menedżer ryzyka
Ryzykiem zarządza
Administrator danych
Przetwarzaniem administruje
Podmiot przetwarzający
Przetwarzanie wykonuje
Operator
Jest obsługiwany przez
Ekspert dziedzinowy
Wiedzę ekspercką zapewnia
A każdy węzeł ma stan cyklu życia egzekwowany przez platformę — 77 statusów, z których każdy należy do jednej z siedmiu rodzin. Rodziny to uniwersalny kręgosłup; statusy to słownictwo Twojej domeny. Ten sam dwupoziomowy kształt co same typy.
A to, do której rodziny należy status, samo w sobie jest decyzją:
Brak w źródle
Zaimplementowany
Zaproponowany
Nieaktualność, weryfikacja i ponowne kierowanie to nie raporty o modelu — to pozycje w nim.
Pomost
Wypełnia ją Twoja organizacja — a przydatne jest to, że nie zaczyna się od zera: zaczyna się od systemów, z których korzystasz, i katalogu, który Twój zespół już starannie uporządkował.